۱۹۹۶ سادلا واننوس

اما من حتماً در حال رویاپردازی یا گوش دادن نوستالژیک به آن دوران‌هایی هستم که تئاتر واقعاً باعث انفجار گفتگو و لذت در شهرهای فراوان می‌شد. با این حال، نباید خودمان را گول بزنیم؛ تئاتر در حال عقب‌نشینی است؛ و هر کجا که نگاه کنیم، می‌بینیم که شهرهای بیشتری نسبت به تئاترهای خود بی‌صبر می‌شوند و آنها را به پوسته‌های حاشیه‌ایِ رو به کاهش سوق می‌دهند، زیرا اکنون به فضا برای چراغ‌های درخشان‌تر، پرده‌های رنگی و چیزهای بی‌اهمیتِ تسمه نقاله نیاز است.

من هیچ دوره دیگری را نمی‌شناسم که در آن تئاتر از نظر مالی و اخلاقی تا این حد فقیر شده باشد. حتی امتیازاتی که زمانی از آن برخوردار بود، اکنون جای خود را به لفاظی‌های لفظی داده است که به تحقیر آشکار نزدیک می‌شود. بیایید با آن روبرو شویم، تئاتر امروز دیگر آن جشن مدنی نیست که به ما فضایی برای تفکر می‌داد، ما را به گفتگو تشویق می‌کرد و حس انسانیت ما را تعمیق می‌بخشید.

با این حال، مشکل تئاتر، هر چقدر هم که خاص باشد، همچنان بخشی از مشکل کلی فرهنگ است که خود از حاشیه‌نشینی و محاصره رنج می‌برد.

طنز ماجرا این است که با وجود ثروت عظیم دانش، اطلاعات و پتانسیل‌های بازاریابی و ارتباطی که در دسترس قرار گرفته و جهان را عملاً جهانی شده به یک دهکده واحد تبدیل کرده است، آرمان‌شهر تئاترها، همه تئاترها، همچنان مانند همیشه وهم‌آلود باقی مانده است، همانطور که این رویا که مردان و زنان به زودی در یک جهان واحد و متحد زندگی خواهند کرد که مردم آن به طور مساوی از ثروت زمین بهره‌مند می‌شوند و از انسانیت خود فارغ از بی‌عدالتی و تجاوز لذت می‌برند، همچنان وهم‌آلود است. اما متأسفانه، جهانی شدنی که در پایان این قرن در حال شکل‌گیری است، تقریباً نقطه مقابل آن آرمان‌شهر رویایی است. زیرا به نظر می‌رسد که نابرابری‌های بیشتری در توزیع ثروت ایجاد می‌کند و شکاف بین ثروتمندانِ به طرز وقیحانه‌ای و فقرای بی‌بضاعت را گسترش می‌دهد. علاوه بر این، به نظر می‌رسد که بی‌رحمانه تمام اشکال انسجام در جوامع را از بین می‌برد و آنها را به روح‌های فردی، تنها و افسرده تقسیم می‌کند. در غیاب چشم‌اندازی از آینده و از آنجا که مردم، شاید برای اولین بار در تاریخ، دیگر جرات رویاپردازی ندارند، وضعیت بشر در آغاز این قرن بسیار وخیم به نظر می‌رسد.

ما می‌توانیم خطر ذاتیِ به حاشیه راندن فرهنگ را زمانی به بهترین شکل درک کنیم که دریابیم با دشوار و پیچیده شدن انقلاب، فرهنگ اکنون در خط مقدم نیروهایی قرار دارد که به دنبال مقابله با فرآیند غیرانسانیِ خودمحورِ جهانی شدن هستند. زیرا از طریق فرهنگ و از طریق دیدگاه‌های انتقادی که ترویج می‌دهد، انسان معمولاً مکانیسم‌های رویدادها را کشف می‌کند و قدرت بازیابی انسانیت خود را باز می‌یابد. فرهنگ، به هر حال، ایده و آرمان‌هایی را فراهم می‌کند که آزادی، آگاهی و زیبایی انسان را افزایش می‌دهد. در چنین بستری، تئاتر، از طریق الگوسازی و مشارکت، می‌تواند به ما بیاموزد که چگونه بازسازی و بازآفرینی کنیم و چگونه در گفتگویی که همه ما تشنه آن هستیم، شرکت کنیم – گفتگوی جدی و جامعی که باید اولین گام برای مقابله با ناامیدی باشد که جهان را در آغاز این قرن فرا گرفته است. تقدیر ما امید است و آنچه امروز اتفاق می‌افتد نمی‌تواند پایان زمان باشد.

چهار سال است که با سرطان دست و پنجه نرم می‌کنم. قوی‌ترین سلاح من در این نبرد، نوشتن دیوانه‌وار برای تئاتر بوده است.